Pani na Cieszkowie.

Pomimo że urodziła się trzysta lat temu, do dziś jej życiorys wzbudza różne kontrowersje. Powstała na ten temat niezliczona ilość opracowań i opowieści. Ile z nich trafnie opisywało postać księżnej? nie mi osądzać, świadczy to tylko o tym, jaką była nietuzinkową kobietą.

14.01.1718 a więc okrągłe trzysta lat temu w Koźminie przyszła na świat księżna Katarzyna Agnieszka Ludwiga Sapieha, jako najmłodsze dziecko Jana Kazimierza Sapiehy hetmana wielkiego Litewskiego. Wcześnie osierocona przez matkę zapewne była rozpieszczana przez ojca jak i starszego brata Piotra.Fakt, że była wychowywana męską ręką sprawił, że od małego umiała postawić na swoim i zaakcentować swoje ja. Na temat jak wyglądało jej dzieciństwo niewiele wiadomo, zapewne edukacja młodej Katarzyny była podobna do ówcześnie panujących standardów nauczania w tej epoce.Start w dorosłe życie rozpoczęła za sprawą brata Piotra, który to zabierał siostrę na salony by poznawała arystokratyczne życie i zaczęła „ Bywać”. Przebywając wraz z bratem w Warszawie podczas jednego z przyjęć poznała przystojnego młodego, atrakcyjnego Michała. Ten, jako poeta, młodzieniec zaczynający dopiero swoją karierę polityczną najwyraźniej młodą Katarzynę bardzo oczarował.Połączyła ich wielka płomienna miłość. Jedyną wadą tego uczucia był fakt, że ślepa miłość połączyła bardzo blisko spokrewnione osoby, ponieważ Michał Antoni Sapieha był jej kuzynem. Zapewne było to bardzo żarliwe uczucie, ponieważ młodzi w 1733 roku wzięli ślub, Katarzyna miała wtedy zaledwie piętnaście lat. Nie jest to prawdą, że zrobili to potajemnie, ponieważ ślub odbył się z wielką fetą. Faktem jest, że do zawarcia go nie dostali odpowiedniej dyspensy z Rzymu ze względu na bliskie pokrewieństwo.Kilka miesięcy po zawarciu związku małżeńskiego Machał zostaje internowany w Rydze, do którego dołączyła dobrowolnie Katarzyna, gdzie rodzi dziecko. Jest to dziewczynka, która dostaje na imię Jadwiga. Napisałam o niej tutaj; https://history-hunters.pl/o-dziewczynie-ktora-wymazano-ka…/W małżeństwie Katarzyny i Michała następuje kryzys. Historycy różnie interpretują powody rozstania się małżonków. W 1743 następuje unieważnienie małżeństwa, o które rzekomo zabiegała sama księżna. Czy tak było faktycznie trudno dziś dociekać kroniki niewiele o tym wspominają. Po rozwodzie dwa lata później księżna kupuje Cieszków, który staje się jej oazą spokoju, na prawie 20 lat znika z życia politycznego. Wszyscy upatrują powodu w związku z Pawłem Żywnym, z którym co prawda księżna wzięła ślub jednak, że był to człowiek niskiego rodu ( kamerdyner) był to mezalians.Bardzo wątpię by było to ucieczką przed odrzuceniem przez kręgi arystokratyczne. Księżna wyrosła na nietuzinkową kobietę z niebywałą charyzmą, która już w wieku 15 lat udowodniła, że umie się przeciwstawić światu i panującym zasadom społecznym. Była wielką patriotką zaangażowaną w działania Konfederacji Barskiej, administratorką, która doprowadziła do wielkiego rozwoju Cieszkowa, który w tamtym okresie posiadał prawa miejskie.Osadzając księżną w realiach dzisiejszych czasów zapewne widzielibyśmy w niej postać wielkiej bizneswoman, polityka filantropki. Z pewnością nikogo by nie zdziwił rozwód, a poślubienie mężczyzny niższego stanu nazwalibyśmy wyborem serca a nie krytykowanym mezaliansem.Wiele znamienitych rodów władało Cieszkowem, jednak żaden z nich nie odcisnął na nim takiego piętna jak księżna. Pomimo przemijających wieków ślady Katarzyny Sapieżyny znajdziemy w Cieszkowie nie tylko na gminnym herbie. Jako fundatorka dwóch kościołów, jeden opatrzony kartuszem herbowym jej rodu, wybudowany z myślą, że po jej śmierci stanie się jej mauzoleum na zawsze splótł jej losy z Cieszkowem.Z obrazów, na których uwieczniono postać Księżnej, spogląda na nas kobieta dumna i wyniosła jak na jej status społeczny przystało. Bogato ubrana w zdobioną suknię klejnotami, w gronostaje, pozowała do jednego z obrazów, z którego możemy wnioskować, że lubiła przepych i piękne stroje. Na pewno była kobietą o delikatnych „rubensowskich kształtach”, o czym może świadczyć owal twarzy jednak wyraźnie zaznaczona smukła talia przeczy tezie, że była osobą otyłą. Najwyraźniej pozowanie do obrazu sprawiało jej satysfakcje, co bardzo dobrze uchwycił artysta, ponieważ z jej twarzy emanuje ciepło i spokój.Katarzyna Ludwika z Lachowic z siewierskiej linii Sapiehów córka Jana Sapiehy starosty bobrujskiego i Ludwiki z Opalińskich, wielka łowczyna litewska, szlachcianka z wielkiego polskiego rodu, mająca tytuł książęcy św. Cesarstwa Rzymskiego jak inni z tego rodu zmarła 2 marca 1779 w wieku 61 lat w Lelikowie. Pochowana została w podziemnej krypcie kościoła, którego była fundatorką opisałam go tutaj; https://history-hunters.pl/256/ Pochówek był bardzo skromny, ponieważ księżna spoczęła w prostej drewnianej trumnie ubrana w pokutny habit tercjarski.Pomimo upływu lat księżna zadziwia do dziś. Jej doczesne szczątki złożone w kościelnej krypcie uległy naturalnej mumifikacji. Fakt ten był niemałą atrakcją Cieszkowa, jednak zbyt częste wizyty w książęcej krypcie miały szkodliwy wpływ na zmumifikowane ciało. Było to też delikatnie mówiąc nieetyczne, ponieważ habit tercjarski wykonany z delikatnej tkaniny nie oparł się upływowi czasu i w chwili obecnej księżna leży po prostu naga.Od 2016 roku jest absolutny zakaz wstępu do krypty księżnej. Osobiście uważam, że należy podjąć kroki by ciało księżnej nie tyle zabezpieczyć co, choćby ubrać (przykryć) a trumnę umieścić w szczelnej kapsule. Nie są to wielkie koszty, które można zorganizować, niemniej brak dialogu z władzami kościelnymi uniemożliwia mi podjęcie działań, których chciałam być inicjatorką.W Polsce mieszka krewna Cieszkowskiej księżnej. Pani Ede Sapieha, pomimo że urodziła się w Brazylii obecnie mieszka w Warszawie, jest malarką. Jaki jest to stopień pokrewieństwa na razie nie umiem odpowiedzieć na pewno obie wywodzą się z linii różańskiej. Z racji tego, że księżna Ede jest obecnie jedyną przedstawicielką rodu Sapiehów mieszkającą na stałe w Polsce może warto by Gmina Cieszków zaprosiła Panią Ede?.

 

Portret; Wikipedia.

Autor

Paulina

Zobacz wszystkie posty

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.